De Japanse fotograaf Daisuke Yokota bewerkt zijn foto's zo intensief dat het afgebeelde voorwerp bijna onherkenbaar wordt – om vervolgens een dromerig, etherisch beeld achter te laten.
Het is dat het erbij staat: Clouds. Zonder deze titel hadden we weinig houvast gehad en hadden de afbeeldingen van alles kunnen voorstellen. Vlekken. Schimmen. Druppels misschien?
Meestal laat een foto een herkenbaar deel van de werkelijkheid zien: een mens, een boom, een landschap, wolken. De Japanse fotograaf Daisuke Yokota (1983) probeert juist zo ver mogelijk van de werkelijkheid vandaan te raken. Om dat effect te bereiken doorloopt hij een intensief proces waarbij hij zowel digitale als analoge technieken gebruikt. Met een digitale camera fotografeert Yokota een onderwerp en maakt daar vervolgens een afdruk van. Waar dat voor de meeste fotografen het eindstation is, is het voor Yokota pas het begin. In zijn badkamer in zijn appartement in Tokio heeft hij een doka ingericht waar hij aan de slag gaat met ontwikkelbaden, verschillende soorten papier en lichtbronnen. Steeds opnieuw wordt het bestaande beeld – nu met een analoge camera – gefotografeerd en weer ontwikkeld volgens steeds wisselende, onvoorspelbare procedés. Dan weer besluit hij een aansteker als lichtbron te gebruiken, een andere keer giet hij de ontwikkelaar rechtstreeks op het fotopapier. Fouten in het ontwikkelproces worden verwelkomd, verminkingen gekoesterd. Het resultaat: een foto die to hell and back again is gegaan. Afgeranseld, versleten, het afgebeelde voorwerp vaak onherkenbaar – om vervolgens een dromerig, etherisch beeld achter te laten.
Fouten in het ontwikkelproces worden verwelkomd, verminkingen gekoesterd
Yokota past met zijn interesse in oude fotografische technieken in een bredere trend. Kunstenaars als Lisa Oppenheim (die net als Yokota experimenteert met een mix van digitaal en analoog), Matthew Brandt (die bijvoorbeeld bijenwas als emulsie gebruikt in een fotoserie over bijen), John Chiara (die zelf een grote camera obscura bouwde)– ze hebben met Yokota gemeen dat ze meer geïnteresseerd zijn in de fysieke aspecten van fotografie dan in het documentaire karakter ervan. Hun aandacht gaat vooral uit naar oude dokatechnieken, lichtgevoelige emulsies en custom-built camera’s. De beelden die deze werkwijzen opleveren zijn uniek – door het grillige productieproces is geen afdruk hetzelfde. In een tijd dat digitale technieken ons steeds meer mogelijkheden bieden om op onze smartphones ontelbare, onfeilbare foto’s te maken, op te slaan en eindeloos te verspreiden, ligt het voor de hand dat kunstenaars weer op zoek gaan naar de essentie van fotografie.
Daisuke Yokota: Clouds. Tot 14 maart in galerie Stieglitz 19, Antwerpen, stieglitz19.be
